Termostat

Termostat musi zapewnić jak najszybsze osiągnięcie przez silnik spalinowy optymalnej temperatury roboczej oraz utrzymanie jej we wszystkich warunkach pracy.

Funkcja

Termostat jest ważnym podzespołem układu chłodzenia cieczą. Jego zadaniem jest zapewnienie jak najszybszego osiągnięcia przez silnik spalinowy optymalnej temperatury roboczej, a następnie utrzymanie jej we wszystkich warunkach pracy. Jest to ważny warunek, aby silnik spalinowy mógł optymalnie pracować przy każdym obciążeniu i emitował niewielkie ilości zanieczyszczeń.

Rodzaje i funkcje termostatów

Thermostat

W zależności od rodzaju zastosowania i technologii silnika spalinowego termostaty muszą charakteryzować się różnymi właściwościami i funkcjami. 

Termostaty robocze i termostaty obudowowe (termostaty woskowe) 

Termostaty wkładkowe to pojedyncze elementy umieszczone w obudowie. Precyzyjnie regulują one temperaturę płynu chłodzącego, są wytrzymałe, nie wymagają konserwacji i sprawdzają się od dziesięcioleci. Termostaty obudowowe składają się z wkładki i obudowy. Moduły te są w pełni zintegrowane z silnikiem. 

Sercem termostatu woskowego jest element roboczy. Jest to obudowa odporna na ciśnienie, wypełniona specjalnym woskiem. Po uruchomieniu silnika płyn chłodzący ogrzewa element roboczy. Po osiągnięciu określonej temperatury wosk w elemencie roboczym ulega upłynnieniu. Wosk rozszerza się i naciska w obudowie na trzpień, który pełni rolę tłoka roboczego. Tłok roboczy zostaje następnie wypchnięty z obudowy i otwiera przepływ płynu chłodzącego do chłodnicy za pomocą zaworu talerzowego. W ten sposób silnik jest utrzymywany w optymalnym zakresie temperatur. 

Gdy temperatura płynu chłodzącego ponownie spadnie poniżej określonej temperatury otwarcia, talerz i trzpień są dociskane przez sprężynę z powrotem do pozycji wyjściowej. W ten sposób przepływ płynu chłodzącego do chłodnicy zostaje przerwany. 

Termostaty ogrzewane elektrycznie (termostaty mapowe) 

Nowoczesne samochody osobowe o zoptymalizowanej mocy wymagają termostatów o szerszym zakresie działania niż tradycyjne termostaty woskowe, aby zapewnić odpowiednią wydajność chłodzenia silnika spalinowego. Aby sprostać tym wymaganiom, opracowano termostaty ogrzewane elektrycznie. Dzięki dodatkowemu sterowaniu za pośrednictwem układu zarządzania silnikiem temperatura silnika może być precyzyjniej dostosowywana w zależności od potrzeb. Zalety: lepsze parametry zużycia paliwa i niższa emisja szkodliwych substancji. 

Termostat z ogrzewaniem elektrycznym działa w następujący sposób: wosk w elemencie roboczym jest podgrzewany przez płyn chłodzący oraz grzałkę elektryczną. Dzięki temu połączeniu temperatura silnika może być indywidualnie regulowana w zależności od obciążenia. Ogrzewanie elektryczne elementu roboczego jest sterowane przez elektroniczny system zarządzania silnikiem na podstawie różnych parametrów. W sytuacjach, w których wymagania dotyczące mocy są znacznie wyższe, ogrzewanie powoduje ponadto wcześniejsze otwarcie obiegu płynu chłodzącego. 

W zależności od ustawień wstępnych silnik może w ten sposób pracować na przykład w zakresie częściowego obciążenia w temperaturze około 100 °C – 110 °C – czyli wyższej niż dotychczas. Wynika z tego oszczędność paliwa rzędu jednego do dwóch procent. Przy pełnym obciążeniu temperatura jest obniżana do około 80 °C. Dzięki temu można wymiernie zwiększyć moc, a zwłaszcza moment obrotowy, o dwa do trzech procent. Zmiana temperatury płynu chłodzącego sprawia również, że klimatyzacja pracuje w korzystniejszym zakresie temperatur, co zapewnia lepszą klimatyzację wnętrza pojazdu.

Bezpieczeństwo

Uszkodzony lub zablokowany termostat może zablokować się w pozycji otwartej i zamkniętej. W pozycji zamkniętej może dojść do przegrzania silnika. Konsekwencją tego jest wzrost ciśnienia w układzie chłodzenia, co może spowodować dalsze uszkodzenia elementów takich jak głowica cylindrów, układ chłodzenia i inne podzespoły silnika. Z kolei uszkodzony lub zablokowany termostat w pozycji otwartej może spowodować, że silnik nie osiągnie temperatury roboczej. 

W obu pozycjach termostatu silnik nie jest w stanie osiągnąć optymalnej temperatury roboczej. Konsekwencją tego jest wzrost zużycia paliwa oraz brak możliwości zapewnienia optymalnego spalania mieszanki paliwowo-powietrznej. 

W większości pojazdów temperatura płynu chłodzącego jest wskazywana na skali. Jeśli jest zbyt wysoka, na wyświetlaczu zapala się kontrolka.

Utrzymanie wartości

Termostat nie wymaga konserwacji i jest zaprojektowany z myślą o całym okresie eksploatacji pojazdu. Zapewnia on niskie zużycie paliwa przez silnik. Jednak zanieczyszczenia w obiegu chłodzenia, na przykład spowodowane uszkodzoną pompą wody lub uszkodzoną uszczelką głowicy cylindrów, mogą prowadzić do nieprawidłowego działania termostatu. Dlatego ważne jest, aby w przypadku uszkodzenia termostatu i związanego z tym zanieczyszczenia układu chłodzenia (w tym uszczelek) wymienić termostat.

Ochrona środowiska

Za sprawą ciągłej regulacji temperatury silnika przez termostat jest ona zawsze utrzymywana na właściwym poziomie, dzięki czemu zachodzi prawidłowe spalanie mieszanki paliwowo-powietrznej. Pozwala to zmniejszyć zużycie paliwa i ograniczyć emisję zanieczyszczeń, co ostatecznie przyczynia się do oszczędzania zasobów i ochrony środowiska.

Do pobrania

Tutaj znajdziesz wszystkie materiały do pobrania na temat „Termostat”:

Wszystkie pliki do pobrania: