Sprzęgło

Funkcja

Sprzęgło stanowi rozłączalne połączenie przenoszące moment obrotowy między silnikiem a skrzynią biegów. Dzięki temu umożliwia ruszanie z miejsca i zmianę biegów.

Sprzęgło jest uruchamiane za pomocą pedału sprzęgła i układu wyłączającego. W stanie nieuruchomionym tarcza sprzęgła jest dociskana przez sprężynę talerzową w automatycznym mechanizmie sprzęgła za pomocą płyty dociskowej do koła zamachowego. W ten sposób powstaje połączenie siłowe, a moment obrotowy silnika jest przenoszony na skrzynię biegów.

Gdy kierowca uruchamia układ wyłączający za pomocą pedału sprzęgła, płyta dociskowa zostaje uniesiona wbrew sile sprężyny sprzęgła. W ten sposób połączenie siłowe zostaje przerwane, a moment obrotowy silnika nie jest przenoszony na skrzynię biegów.

Budowa sprzęgła

Elementy sprzęgła w stanie rozłączonym (zdjęcie ©Schaeffler):

1. Koniec wału korbowego.
2. Dwumasowe koło zamachowe.
3. Tarcza sprzęgła z tłumieniem drgań.
4. Sprzęgło samoregulujące.
5. Hydrauliczny centralny mechanizm wyłączający.
6. Obudowa skrzyni biegów.
7. Wał wejściowy skrzyni biegów.

Rodzaje sprzęgieł

Zużycie tarczy sprzęgła powoduje wzrost siły potrzebnej do wciśnięcia pedału sprzęgła. Dlatego w nowoczesnych samochodach osobowych montuje się sprzęgła samoregulujące, tzw. „sprzęgła SAC” (Self Adjusting Clutch). Towarzysząca temu automatyczna regulacja zużycia w płycie dociskowej sprzęgła gwarantuje, że siły potrzebne do naciskania pedału pozostają niezmienne przez cały okres eksploatacji sprzęgła. Kolejnym typem sprzęgła jest sprzęgło podwójne. Łączy ona w jednym module dwa sprzęgła lamelowe pracujące w oleju lub dwa suche sprzęgła sprężynowe talerzowe. Jest ono montowane w skrzyniach biegów z podwójnym sprzęgłem. Jedno sprzęgło służy do biegów parzystych, a drugie do nieparzystych. Umożliwia to szybką zmianę biegów bez przerwy w przenoszeniu siły pociągowej.

Bezpieczeństwo

Wraz ze wzrostem natężenia ruchu wymagania wobec sprzęgła stawały się coraz wyższe. Kierowcy oczekują wygodnego, a tym samym bezpiecznego sprzęgła o każdej porze roku i w każdych warunkach pogodowych. Sytuacje takie jak krótkie fazy sygnalizacji świetlnej, ruszanie pod górę, ruch typu „stop and go” oraz parkowanie wymagają bezpiecznego i łatwego w obsłudze układu sprzęgła, aby w każdej chwili można było bezpiecznie regulować lub przerywać przepływ mocy. W przypadku skrzyń biegów z podwójnym sprzęgłem i innych zautomatyzowanych skrzyń biegów ręczna zmiana biegów nie jest konieczna. Biegi są zmieniane automatycznie w optymalnym momencie. Dzięki temu kierowca może lepiej skoncentrować się na sytuacji na drodze i jeździć wygodniej.

Utrzymanie wartości

Na żywotność sprzęgła wpływają:

• szybkie ruszanie, podczas którego opony buksują lub piszczą,
• ruszanie na zaciągniętym sprzęgle.

Ponadto podczas jazdy w korku, w przypadku dłuższego postoju, należy zdjąć stopę z pedału sprzęgła, aby nie obciążać niepotrzebnie układu wyłączania sprzęgła.

W przypadku skrzyni biegów z podwójnym sprzęgłem oraz innych zautomatyzowanych skrzyń biegów elektrohydrauliczne sterowanie sprzęgłem pozwala uniknąć wszelkich błędów po stronie kierowcy, a tym samym niepotrzebnego zużycia.

Aby zapewnić długą żywotność układu sprzęgła, płyn hydrauliczny układu wyłączania sprzęgła należy wymieniać w odstępach czasu zalecanych przez producenta.

Zużycie sprzęgła często objawia się zwiększonym wysiłkiem potrzebnym do naciśnięcia pedału, poślizgiem lub odgłosami podczas zmiany biegów – są to objawy, w przypadku których zaleca się wizytę w specjalistycznym warsztacie. Doświadczeni mechanicy samochodowi potrafią ocenić stan całego układu sprzęgła, w tym mechanizmu wyłączającego i płynu hydraulicznego, oraz fachowo je wymienić. Podczas wymiany sprzęgła należy zawsze montować kompletne zestawy sprzęgłowe renomowanych producentów w jakości OE, aby podczas jednej naprawy wymienić wszystkie elementy ulegające zużyciu i osiągnąć trwałość przewidzianą przez producenta.

Ochrona środowiska

Współczesne okładziny sprzęgła są produkowane z przyjaznych dla środowiska materiałów niezawierających azbestu. Pozostałe elementy układu sprzęgła składają się głównie z metalu i po zakończeniu eksploatacji są poddawane recyklingowi oraz wprowadzane do obiegu materiałowego. Pozwala to oszczędzać zasoby i chronić środowisko. Płyn hydrauliczny powstający podczas prac konserwacyjnych nadaje się do recyklingu i po oczyszczeniu jest ponownie wykorzystywany.