Zacisk hamulcowy

Funkcja

Zacisk hamulcowy, zwany również „szczypcą hamulcową”, stanowi istotny element układu hamulców tarczowych.

Zadania zacisku hamulcowego są następujące:

• Musi on utrzymywać i prowadzić klocki hamulcowe
• Musi przekształcać ciśnienie hydrauliczne w układzie hamulcowym w siłę mechaniczną za pomocą jednego lub kilku tłoków. Siła ta dociska następnie klocki hamulcowe do tarczy hamulcowej.

Gdy kierowca naciska pedał hamulca, w układzie hydraulicznym wytwarza się nadciśnienie w stosunku do ciśnienia atmosferycznego. Ciśnienie to jest przekazywane do zacisków hamulcowych za pośrednictwem przewodów i węży hamulcowych. Tam powoduje on, że klocki hamulcowe są dociskane przez tłoki zacisku do tarcz hamulcowych. W ten sposób wzrasta tarcie w hamulcu, poruszający się pojazd zostaje wyhamowany i zatrzymuje się.

Gdy stopa zostanie ponownie zdjęta z pedału hamulca, nadciśnienie znów maleje. Tłok jest dociskany przez gumową uszczelkę do pozycji wyjściowej, a tarcza hamulcowa może znów swobodnie się obracać.

Rodzaje konstrukcji zacisków hamulcowych

W przypadku zacisków hamulcowych rozróżnia się dwa typy konstrukcyjne.

Zacisk pływający

W branży motoryzacyjnej stosuje się głównie tzw. „zacisk pływający”, zwany również „zaciskiem pięściowym”. W tej konstrukcji tłoki dociskają wyłącznie wewnętrzną okładzinę hamulcową, dociskając ją do tarczy hamulcowej. Okładzina hamulcowa znajdująca się po stronie zewnętrznej jest dociskana do tarczy hamulcowej z taką samą siłą dzięki sile reakcji swobodnie osadzonego zacisku. 

Zacisk stały

Zacisk stały stosuje się głównie na tylnej osi. W tej konstrukcji po każdej stronie tarczy hamulcowej znajduje się tłok uruchamiany ciśnieniem hydraulicznym.

Hamulec postojowy

Oprócz hamulca roboczego, niezbędnego do wyhamowania poruszającego się pojazdu, zacisk hamulcowy może również pełnić funkcję hamulca postojowego. Jego zadaniem jest zabezpieczenie stojącego pojazdu przed stoczeniem się. Hamulec postojowy działa w następujący sposób: Po zaciągnięciu hamulca postojowego na tłok hamulcowy, a tym samym na okładzinę hamulcową, wywierana jest siła mechaniczna. Siła ta jest wystarczająca, aby utrzymać pojazd w miejscu nawet na zboczu. Hamulec postojowy może

• mechanicznie za pomocą układu dźwigniowego (dźwignia hamulca ręcznego wewnątrz pojazdu) lub
• elektrycznie wspomagany za pomocą silnika elektrycznego i przekładni lub linki (elektromechaniczny hamulec postojowy EPB).

Położenie i budowa zacisku hamulcowego

Zaciski hamulcowe są umieszczone w okolicy kół – po lewej i prawej stronie przedniej osi. Pojazdy wyposażone w hamulce tarczowe również na tylnej osi mają tam zaciski hamulcowe. Zaciski hamulcowe są zazwyczaj wyposażone w jeden lub dwa tłoki. W pojazdach o dużej mocy lub bardzo ciężkich w jednym zacisku hamulcowym może być zamontowanych nawet pięć tłoków. W rzadkich przypadkach spotyka się konstrukcje, w których na każde koło stosuje się dwa kompletne zaciski hamulcowe.

Bezpieczeństwo

Zaciski hamulcowe podlegają ciągłemu zużyciu spowodowanemu czynnikami zewnętrznymi, takimi jak wilgoć, zanieczyszczenia drogowe i sól drogowa. W rezultacie:

• uszczelki mogą przeciekać, co powoduje wyciek płynu hamulcowego
• tłoki przestają się prawidłowo poruszać
• klocki hamulcowe nie są prawidłowo prowadzone

Skutkiem tego jest nadmierne zużycie okładzin hamulcowych i tarcz hamulcowych. W najgorszym przypadku skuteczność hamowania może całkowicie zaniknąć. Mechanizm hamulca postojowego o uruchamianiu mechanicznym często jest przedmiotem reklamacji. Jeśli nie da się zapewnić prawidłowego działania poprzez czynności konserwacyjne, takie jak na przykład czyszczenie ruchomych części, zagrożone jest bezpieczeństwo ruchu drogowego pojazdu. W takim przypadku wymiana zacisków hamulcowych jest nieunikniona.

Ochrona środowiska

Zaciski hamulcowe są dostępne zarówno jako części nowe, jak i regenerowane. Warsztaty stosują głównie części zamienne, które zostały odnowione przez dostawców z branży motoryzacyjnej. Z jednej strony ma to zalety ekologiczne, ponieważ pozwala zaoszczędzić około 80 procent energii potrzebnej do produkcji i zmniejszyć emisję CO2. Z drugiej strony kierowcy korzystają z tańszych części zamiennych, które charakteryzują się taką samą jakością, trwałością i bezpieczeństwem.